Tekkeden Kerametler 29 –Müsait Değiliz, Müsait!

Yazar : Ahmet H. Çakıcı Tarih : 16 Kas 2026 3 yorum

Âdeti olduğu üzere her Tophane ziyaretinde önce Üftade Camii’ni, ardından Üftade Türbesi'ni ziyaret edip kısa bir tevhid okuyup, ağır ağır Bursa Mevlevihanesi’ne doğru yollanırken sağlı sollu hazirelere göz atıyor Beyefendi.

Bin yıllık hatıraların bekçiliğine kendisini memur etmiş; “Kırıldılar mı, döküldüler mi, ihya edeceğiz diye daha fazla zarar verdiler mi?” diye bu tarihi vesikaların arasında dolanıyor, onları koruyabilmek, gelecek nesillere aktarabilmek için 70 senedir tuttuğu nöbeti aynı sadakatle tutmaya devam ediyor. 

1927’de devletin kapısına kilit vurması ile müntesibi kalmamış, zamanla tekkesi ve meydanı sırlanmış Sa’diyye neşvesinden Dondurma Tekkesi’nin[1] haziresi önünden geçerken durup “geliver” anlamında işaret etti. Yanına gittiğimde tuğra bölümü kazınmış kitabeyi göstererek:

“1927’de 1057 no’lu kanunu çıkardılar. Bu kanun kamu binalarındaki kitabelerden Padişah imzalarının (tuğra) ve sultanları öven hitapların kaldırılmasına yönelik emirnameydi. Ancak birçok yerde işgüzarlar, kraldan çok kralcılar sadece sultanların tuğralarını değil ‘kadim Türkçe’ ile yazılmış kitabelerin tamamını kazıyarak birçok eşsiz eseri büyük bir vandallıkla tahrip ettiler” diye esef etti.

Konuya aşinaydım zira üniversite yıllarımda Haydarpaşa Kampüsünün tepesindeki kitabenin kazınmış halini gördüğümde konu ile tanışmıştım. Daha sonraları da oradan kalma bir algıda seçicilik ile pek çok yerde kazınmış kitabelere rastlamıştım.

Cumhuriyetin ilk yıllarında çok şiddetli olmakla beraber, hafifleyerek de olsa neredeyse tüm Cumhuriyet tarihine yayılan ve etkileri hala hissedilen “köylü ana-babasından utanan, kendini modern hisseden yeni yetme ergen psikolojisi” Yeni Türkiye’nin belki de en belirgin ruh hâli olarak anılabileceği kanaatindeyim.

Genç Türkiye babasından/atasından öylesine utanır ve nefret eder ki, sadece babasının giydiği kıyafetleri soyunup atmakla kalmadı, yazısından müziğine, dininden diline, eğitim sisteminden dostlarına kadar her şeyi değiştirmeye çalıştı. Aynı sebeple babasının ismini; oturduğu evin, çocuklarını eğittiği okulun, tedavi olduğu hastanenin, suyunu içtiği çeşmenin, üstünden geçtiği köprünün kitabesinden bile kazıdı. Üstelik o yurdu, yurt edinip ona miras bırakan, o evi, köprüyü, çeşmeyi, hastaneyi yapıp ona veren adını silmeye çalıştığı babasından başkası değildi.

Durum sadece içerde böyle değildi, bu ruh hali dış politikaya da yansımış bir süre onu da belirlemiştir: “Biz Avrupa Devletiyiz” diyerek katılmayı reddettiği 1949 yılındaki Asya Devletleri toplantısı, “Biz Laik bir ülkeyiz” diyerek katılmayı reddettiği 2 Ocak 1955 tarihli Karaçi İslam Ülkeleri Konferansı, İsrail’i ilk tanıyan İslam ülkesi olma aceleciliği hep aynı psikolojinin tezahürüydü muhtemelen.

Yeni Türkiye babasının kadim dostlarından kaçıp, babasının kadim düşmanlarına yaranmaya çalışıyordu.

Kendinden ve atasından utanma sadece sekülerleşmiş Batıcı kesimi saran bir kompleks değildi: Sağcı, muhafazakâr hatta dindar kesim bile bu YENİLMİŞLİK ruh hâlinin etkisi ile kendinden ve ait olduğu değerlerden kaçmaya, modernleşmeye çalışıyordu.

Mesela Türkiye’nin Adnan Menderes, Celal Bayar ve Fuad Köprülü yönetiminde olduğu yıllarda BM’de Cezayir katliamına karşı Fransa’yı, Tunus’un BM’deki bağımsızlık oylamasında olduğu gibi Irak ve Lübnan’ın BM’de giriştikleri mücadelelerde de Fransa’yı desteklemesi, Süveyş Kanalı’nı işgal eden İngilizlere karşı harekete geçen Mısır’a karşı İngiltere ile birlikte askeri müdahaleye kalkılması, Hindistan’ın 1510 tarihinden beri Portekiz işgali altındaki Gua Ada’sının bağımsızlık başvurusunda Portekiz’in yanında yer alınması, tüm sömürgeci karşıtı BM oylamalarında ABD ile birlikte hareket edilmesi… gibi devlet nezdindeki politikaların, sağcı, muhafazakâr kesimin de “kendi hâlinden kurtulma, Batılılara yaranma, eziklik psikolojisinden” mustarip olduğuna, kendine, tarihine ve dinine olan güvenini kaybettiğine dair işaretler olduğu kanaatindeyiz.

İslam Seyirlik Bir Din değildir

Ben bunları düşünürken Beyefendi’nin 30 yıldan fazla bir süre boş arsası önünde “imar edilip uyandırılması” için dua ettiği ve 2023 senesinde yeniden ayağa kaldırılan Cünuni Ahmet Dede’nin Bursa Mevlevihanesi’nin yanından geçip Pınarbaşı mezarlığını ortadan ikiye ayıran yoldan Pınarbaşı Camii’ne (İzzettin Bey Camii) vardık.

Vefat yıldönümünde Niyazi Mısri Dergâhının son postnişini Mehmet Şemseddin Ulusoy Efendi’yi yâd etmek için 30 yıl boyunca görev yaptığı bu camide Mevlid okunup çorba dağıtmaya niyet etmişti bazı hayır sahipleri. Beyefendi’den de Mevlidin ardından gelenlere tevhid okutması rica olunmuştu.

Süleyman Çelebi’nin mevlidini beklerken program sahipleri sürpriz yaparak eski Emir Sultan Camii imamı iken çok genç yaşta (26) vefat eden Bursalı Âkif Efendi (1786–1813/1814) tarafından kaleme alınan, halk arasında "Kadınlar Mevlidi" olarak da bilinen ve

“Allah adın yâd idelim ibtidâ
Olmasın diller Hak isminden cüdâ"

Beytiyle başlayan mevlit ile kulaklarımıza ve ruhumuza ziyafet çektiler. 

Ardından Beyefendi misafirlere Tevhid okutmak üzere davet edildi.

Beyefendi ağır ağır “La ilahe illallah” zikrine girdi. Lakin neredeyse camiyi dolduran meclisten zikre katılan çok az kişi oldu. Beyefendi tekrar meclisi coşturmaya çalıştı ama çok seçkin bir zümre olmasına rağmen Tevhide katılan yine çok az kaldı. Öyle ki dışardan bakan biri, meclisi zikir çekmeye gelmiş mü’minler değil de zikir çekenleri seyre gelmiş turistler topluluğu sanabilirdi.

Birkaç denemeden sonra Beyefendi zikri kesti ve oldukça kırgın bir ses tonu ile:

“Katılım gelmiyor. Ne fiili ne de kalbi katılım geliyor.
Herkes seyrediyor. Herkes seyirci[2]
Top severlere hayranım. Maça gidiyorlar ve tuttukları takımı, seslerini son dirhemine kadar harcayarak “Ölmeye geldik ölmeye” diyerek destekliyorlar.
Samimiyeti görüyor musunuz? “Ölmeye geldik, Ölmeye!”
Hep bir ağızdan zikirlerini yapıyor, hep bir yürekten zikre katılıyorlar.

Bir de soruyorsunuz “Allah'tan niye yardım gelmiyor?” diye!

Müsait değiliz, müsait!
Bu hâle lütuf gelmez.
Bizim inanç sistemimiz, müzelik veya seyirlik değil.
Seyre müsait değil!
Katılım gerekir, içine girilmesi gerekir. Namaz kılarken de, oruç tutarken de, Hacc ederken de, tavaf ederken de, zekât verirken de herkes içine davetlidir amelin.
Seyrederek olmaz.
TV başındaymış gibi dışardan bakarak olmaz.

Namaz kılanları seyretmek, zikir yapanları seyretmek, oruç tutanları seyretmek diye bir amel yok!
Seyredenlere değil, yaşayanlara, içine girenlere, hâl edinenlere lütfedilir.

Eski dinlerde tiyatrolar arenalar var. Rahipler, papazlar orada yapıp edip eyliyorlar. Halk sandalyesine oturup sadece seyrediyor.
İslam böyle bir din değil.
Biz de seyrederek olmaz.
Dili ile ikrar, kalp ile tasdik gerekir.
Dili ile söyleyemeyen kalbi ile neyi, nasıl tasdik edecek?”

Dedi ve ayağa kalkarak son duayı yapması için hoca efendiye işaret edip kenara çekildi.

Kendimizden öylesine utanıyoruz, öylesine aşağılık komplekslerine düçar olmuşuz ki, Allah’ın ismini bile açıktan anmayı, beraberce zikretmeyi beceremiyor, bundan bile korkuyoruz.

Bizi ilgilendirse de ilgilendirmese de, bize dokunsa da dokunmasa da kenarda oturup…
Sadece SEYREDİYORUZ.

İlahi lütuflara müsait değiliz!

Derleyen Ahmet H. Çakıcı
Cemaziyelahir 1448


[1] Dondurma Tekkesi hakkında, yazıya konu olan Mehmet Şemsettin Ulusoy Beyefendinin “Yadigâr-ı Şemsi” eserinde “Dondurmak, Tariki Rifaiyyede şiş ve kılıçla burhan yapıldığı gibi, tariki Sa’adiyede de bir bürhan/burhan şeklidir. Yani muktedir şeyh efendinin muhatabı olan şahıstaki hayatı durdurup mevt halindeymişçesine vücudundaki hayatiyetini durdurmaya Tariki Sa’diyede “Dondurmak Bürhanı” derler. Şeyh Efendi'nin böyle bir ilmi ve kabiliyeti olması neticesinde Şeyh Efendi “Donduran Şeyh” diye dolayısıyla dergâh da Dondurma Tekkesi namı ile anılmaya başlanmıştır”, şeklinde bir not düşülmüş.

[2] Büruc Suresinde “ateşin başında oturup ateşe atılarak işkence edilenleri seyredenlere atıf”
1- Burçlar sahibi gökyüzüne ant olsun,
2- Söz Verilen Gün'e ant olsun,
3- Tanığa ve tanıklık edilene ant olsun,
4- Uhdûd'un Ashâb'ı kahroldu;
5- O şiddetli ateşin sahipleri.
6- Hani onlar, onun başında oturmuşlardı.
7- Mü'minlere yaptıklarını izliyorlardı.

 


Bu yazımı arkadaşlarınızla paylaşın

3 yorum:

zeynep dilek dedi ki...

"Bir de soruyorsunuz “Allah'tan niye yardım gelmiyor?” diye!

Müsait değiliz, müsait!
Bu hâle lütuf gelmez.
Bizim inanç sistemimiz, müzelik veya seyirlik değil.
Seyre müsait değil!
Katılım gerekir, içine girilmesi gerekir. Namaz kılarken de, oruç tutarken de, Hacc ederken de, tavaf ederken de, zekât verirken de herkes içine davetlidir amelin.
Seyrederek olmaz.
TV başındaymış gibi dışardan bakarak olmaz.

Namaz kılanları seyretmek, zikir yapanları seyretmek, oruç tutanları seyretmek diye bir amel yok!
Seyredenlere değil, yaşayanlara, içine girenlere, hâl edinenlere lütfedilir.

Eski dinlerde tiyatrolar arenalar var. Rahipler, papazlar orada yapıp edip eyliyorlar. Halk sandalyesine oturup sadece seyrediyor.
İslam böyle bir din değil.
Biz de seyrederek olmaz.
Dili ile ikrar, kalp ile tasdik gerekir.
Dili ile söyleyemeyen kalbi ile neyi, nasıl tasdik edecek?"

zeynep dilek dedi ki...

Yazıya birçok yorum yapabilirim o kadar kıymetli bir yazı.

Yalnız "seyirci" kelimesine düştüğünüz Kuran-ı Kerimden dipnot ve Beyefendi'nin haklı serzenişi kalbime hançer gibi saplandı.

Bi toparlanayım bir şeyler sormak istiyorum.

zeynep dilek dedi ki...

Köklerimizden kopuşu,
düşman karşısındaki o zelil hâli,
dostu düşmanı ayırt edemeyen basiretsizliği,
zulme sessiz kalıp hayatı bir seyirci gibi seyredenleri,
Müslümanların "Tevhid" zikrine bile imtina ile yaklaşmasını, hatta uzak durmasını...

Ve tüm bu suallerin düğümünü çözen Beyefendi’nin o haklı serzenişini düşündüm.

Ceffelkalem, usulünce bazı sorularım var demiştim de... Meğer zihnimi susturduğum an cevaplar lütfediliyormuş.
Teşekkür ederim.
​

Yorum Gönder